پنجشنبه 8 مرداد 1405

دستورالعمل تعارض منافع در استانداری ها


 
 
دستورالعمل شناسایی و مدیریت موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
جهت اجرا در ستاد استانداری و واحدهای تابعه
 
 
 واحد تهیه کننده: دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی و ارتباطات مردمی
 
 
عنوان دستورالعمل: دستورالعمل اجرایی شناسایی و رفع گلوگاه های فساد خیز و مدیریت موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
ماده1- مبانی قانونی تهیه دستورالعمل:
    قانون شفافیت قوای سه گانه، دستگاه های اجرایی و سایر نهادها، به شماره 15003- 17/03/1403 مصوب مجلس شورای اسلامی، بخشنامه شماره 63537-15-07-1404 با موضوع شیوه نامه اجرایی شناسای و رفع گلوگاه های فساد خیز و مدیریت موقعیت های تعارض منافع، آیین نامه پیشگیری و مقابله نظام مند و پایدار با مفاسد اقتصادی در قوه مجریه مصوب 28/12/1392
ماده2- اهداف تهیه دستورالعمل:
- اجرای قانون شفافیت قوای سه گانه، دستگاه های اجرایی و سایر نهادها، به شماره 15003- 17/03/1403 مصوب مجلس شورای اسلامی
- ارتقای سلامت اداری، پیشگیری از فساد و ایجاد رویه واحد در فرآیند اجرا در حوزه ستادی، فرمانداری ها و واحدهای تابعه استانداری اردبیل از طریق:
1) استقرار نظام شناسایی و مدیریت ریسک فساد و تعارض منافع در استانداری اردبیل
2) ایجاد امکان رصد اقدامات صورت گرفته به منظور مدیریت ریسک فساد و مدیریت تعارض منافع و سنجش اثربخشی آن ها
ماده3- مراحل استقرار نظام شناسایی و مدیریت موقعیت های ریسک فساد و تعارض منافع در استانداری اردبیل:
به استناد ماده 3 شیوه نامه اجرایی شناسایی و رفع گلوگاه های فساد خیز و مدیریت موقعیت های تعارض منافع در دستگاه های اجرایی به شماره 63537- 15/07/1404 و با توجه به راهنمای "شناسایی و مدیریت موقعیت های ریسک فساد و تعارض منافع"، استقرار نظام شناسایی و مدیریت موقعیت های ریسک فساد و تعارض منافع در استانداری اردبیل توسط دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی و ارتباطات مردمی استانداری اردبیل و با همکاری سایر واحدهای ذیربط صورت می پذیرد:
مرحله اول: شناسایی موقعیت های ریسک فساد و تعارض منافع
مرحله دوم: اولویت بندی و توصیف موقعیت های ریسک فساد و تعارض منافع
مرحله سوم: راهکار یابی و تشریح اقدامات مدیریت موقعیت های ریسک فساد و تعارض منافع اولویت دار
مرحله چهارم: ارسال و نهایی کردن موقعیت های اولویت دار، راهکار ها و اقدامات مدیریت ریسک فساد و تعارض منافع و ارسال به وزارت کشور جهت توافق با سازمان اداری و استخدامی کشور
مرحله پنجم: تدوین برنامه های اجرایی و تصویب آن در کمیته ارتقای سلامت نظام اداری استانداری اردبیل
مرحله ششم: تصویب و ابلاغ برنامه های اجرایی استانداری و اخذ نظر وزارت متبوع
مرحله هفتم: انجام و پایش برنامه های اجرایی
ماده4- استانداری اردبیل موظف است مراحل اول تا سوم مقرر در ماده 3 را ظرف مدت 3 ماه از تاریخ ابلاغ شیوه نامه اجرا نموده و موقعیت های اولویت دار، راهکار ها و  اقدامات مدیریت ریسک فساد و تعارض منافع را به انضمام جداول تکمیل شده در پرسشنامه " شناسایی و مدیریت ریسک فساد و تعارض منافع" به مرکز مدیریت عملکرد، بازرسی و ارتباطات مردمی وزارت کشور ارسال نماید.
ماده5- لازم است به منظور بهبود کیفیت اجرای این شیوه نامه، مدیران و کارشناسان متولی اجرای شیوه نامه در دستگاه، دوره های آموزشی مربوط به مدیریت ریسک فساد و مدیریت تعارض منافع (موضوع بخشنامه شماره 88636 تاریخ 05/11/1401 سازمان اداری و استخدامی کشور) را قبل از شروع فرآیند بگذارنند.
ماده 6- در صورتی که استانداری اردبیل دارای ساز و کار مشابه به منظور اجرای مراحل اول تا سوم مقرر در ماده (3) باشد، مجاز است پس از تأیید وزارت کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور، بر اساس آن عمل نماید.
ماده7- مسئولیت اجرای این شیوه نامه برعهده دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی و ارتباطات مردمی استانداری می باشد.

تعریف تعارض منافع: براساس تعریف سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه، تعارض منافع شامل تعارض بین وظیفه عمومی و منافع شخصی یک مقام دولتی است که در آن، مقام دولتی دارای منافع شخصی بالقوه ای است که می توانند به طور ناروایی بر عملکرد و مسئولیت های رسمی او تأثیر بگذارند.
سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه تأکید دارد که شرایط به ظاهر تعارض منافع یا ادراک چنین شرایطی می تواند به اندازه یک پرونده مستند تعارض منافع مضر باشد، زیرا هر دو باعث عدم اعتماد عمومی می شوند که این امر همچنین می تواند منجر به فساد شود. وضعیتی که به نظر می رسد یک تعارض منافع است ممکن است با وجود اینکه یک تعارض واقعی نیست، برای تضعیف اعتماد عمومی کافی باشد.
سازمان شفافیت جهانی، تعارض منافع را چنین تعیف می کند: شرایطی که فرد یا یک مؤسسه دولتی، یک کسب و کار، رسانه یا یک سازمان مدنی، بین انجام وظایف و مطالبه آن جایگاه و منافع شخصی اش در وضعیت انتخاب قرار گیرد.
انواع تعارض منافع:
1- تعارض منافع مالی/ غیر مالی
2- تعارض منافع واقعی (بالفعل)/بالقوه/ ادارک شده (ظاهری)
3- تعارض منافع فردی/سازمانی
4- تعارض منافع عامل محور/ ساختاری (نظام مند)
5- تعارض منافع قابل برگشت/غیر قابل برگشت
موقعیت های ده گانه تعارض منافع:
1- موقعیت تعارض منافع اشتغال بیرونی
2- موقعیت تعارض منافع سهامداری و مالکیت
3- موقعیت تعارض منافع ارتباطات پسا شغلی (درب گردان)
4- موقعیت تعارض منافع دریافت هدیه
5- موقعیت تعارض منافع خویشاوندی
6- موقعیت تعارض منافع تعلقات گروهی
7- موقعیت تعارض منافع دسترسی به اطلاعات درونی
8- موقعیت تعارض منافع نظارت بر خود
9- موقعیت تعارض منافع مقررات گذاری بر خود
10- موقعیت تعارض منافع درآمد و وظیفه

جدول شناسایی موقعیت های ده گانه تعارض منافع در استانداری اردبیل
ردیف موقعیت های ده گانه تعارض منافع شناسایی موقعیت های ده گانه تعارض منافع در استانداری اردبیل
1 موقعیت تعارض منافع اشتغال بیرونی در مجموعه استانداری موضوعیت ندارد.
2 موقعیت تعارض منافع سهامداری و مالکیت در مجموعه استانداری موضوعیت ندارد.
3 موقعیت تعارض منافع ارتباطات پسا شغلی (درب گردان) در مجموعه استانداری موضوعیت ندارد.
4 موقعیت تعارض منافع دریافت هدیه همه موقعیت های شناسایی شده در جدول شناسایی موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
5 موقعیت تعارض منافع خویشاوندی همه موقعیت های شناسایی شده در جدول شناسایی موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
6 موقعیت تعارض منافع تعلقات گروهی در مجموعه استانداری موجود نیست.
7 موقعیت تعارض منافع دسترسی به اطلاعات درونی همه موقعیت های شناسایی شده در جدول شناسایی موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
8 موقعیت تعارض منافع نظارت بر خود همه موقعیت های شناسایی شده در جدول شناسایی موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
9 موقعیت تعارض منافع مقررات گذاری بر خود همه موقعیت های شناسایی شده در جدول شناسایی موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
10 موقعیت تعارض منافع درآمد و وظیفه همه موقعیت های شناسایی شده در جدول شناسایی موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل
 
 
شناسایی و احصاء موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل، شناسایی و مصادیق تعارض منافع و شناسایی تمام موقعیت های تعارض منافع در استانداری اردبیل، علل و پیامدهای تعارض منافع در تمام موقعیت های شناسایی شده تعارض منافع، قوانین مرتبط با هر موقعیت تعارض منافع  در واحدهای مختلف استانداری شامل دفاتر ستادی استانداری اردبیل به شرح جدول ذیل است:
 
واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه : حوزه مدیریت بازرسی، حوزه معاونت برنامه ریزی و توسعه سرمایه انسانی( دفتر برنامه ریزی – اداری مالی)
                                                   حوزه معاونت هماهنگی امور عمرانی(دفتر فنی – دفتر امور شهری-دفتر امور روستایی)
                                                   حوزه معاونت هماهنگی امور اقتصادی ( دفتر امور اقتصادی – دفتر سرمایه گذاری)
 
مسئولیت ها و اختیارات واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه:
شرح وظایف واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه تعارض منافع مسئولیت ها و اختیارات واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه تعارض منافع عنوان واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه ردیف
نظارت مستمر بر حسن اجرای امور در واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه و در سایر واحدهای استانداری نظارت بر حسن اجرای امور در واحدهای مسئول اجرای شیوه نامه و  در سایر واحدهای استانداری مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی 1
نظارت مستمر بر تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع مرتبط با برنامه و بودجه، مدیریت نوسازی و تحول اداری و مدیریت سرمایه انسانی نظارت بر حسن اجرای امور در مدیریت برنامه و بودجه، مدیریت نوسازی و تحول اداری و مدیریت سرمایه انسانی جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع معاونت توسعه مدیریت و منابع 2
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه مستندات مورد نیاز حوزه برنامه و بودجهت و هماهنگی برای تهیه شدن مستندات سایر واحدهای استانداری جهت اجراشدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع دفتر برنامه ریزی، بودجه و تحول اداری 3
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه مستندات مورد نیاز حوزه تحول اداری وهماهنگی برای تهیه شدن مستندات سایر واحدهای شهرداری جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع دفتر برنامه ریزی، بودجه و تحول اداری 4
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه مستندات مورد نیاز حوزه سرمایه انسانی و احکام مدیران ارشد جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع دفتر برنامه ریزی، بودجه و تحول اداری 5
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط ایجاد زیرساخت ها لازم جهت شفاف سازی امور در استانداری از طریق پورتال اطلاع رسانی استانداری و رفع تعارض منافع دفتر فناوری اطلاعات، امنیت فضای مجازی و شبکه دولت 6
نظارت مستمر جهت تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط نظارت بر حسن اجرای امور در مدیریت مالی، اداره امور قراردادها و مدیریت املاک جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع * اداره کل امور اداری و مالی
*دفتر فنی، امور عمرانی و حمل ونقل و ترافیک
*دفتر هماهنگی امور اقتصادی   
7
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه گزارش ها و صورتهای مالی سالانه جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع اداره کل امور اداری و مالی 8
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه لیست مشخصات کامل قراردادها و پیمانکاران طرف قرارداد استانداری جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع اداره کل امور اداری مالی 9
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه مستندات مورد نیاز حوزه املاک و مستغلات استانداری جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع اداره کل امور اداری  و مالی 10
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه و اجرای مستندات مورد نیاز در حوزه شهرسازی جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع دفتر امور فنی
دفتر امور ش
هری
11
تهیه دوره ای گزارش ها و مستندات و اطلاع رسانی عمومی و رفع تعارض منافع در حوزه مرتبط تهیه و اجرای مستندات مورد نیاز در حوزه معاونت فنی و امور زیربنایی جهت اجرا شدن قانون شفافیت و رفع تعارض منافع دفتر امور فنی 12
 
 
پاسخگویی به سوالات کارکنان:
دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی و ارتباطات مردمی استانداری اردبیل و دفتر برنامه ریزی، بودجه و تحول اداری برای پاسخگویی به سوالات کارکنان در رابطه با تعارض منافع تعیین شده اند.
 
مسئول اجرای شیوه نامه:  دفتر مدیریت عملکرد، بازرسی، امور حقوقی و ارتباطات مردمی استانداری اردبیل، مسئول اجرای شیوه نامه تعارض منافع در واحدهای استانداری است و ملزم به ارزیابی و در صورت لزوم تحقیق و تفحص در رابطه با موارد شناسایی شده یا مشکوک است.
 
پیامدهای حقوقی و اداری عدم تطابق خود اظهاری مشمولین برای تمام مشمولین به شرح ذیل است :
متناسب با عدم تطابق خود اظهاری مشمولیت با واقعیت، اقدامات ذیل از سوی مدیریت بازرسی به عنوان مستول اجرای شیوه نامه ، جهت رفع تعارض منافع خواهد شد.
1- معرفی به کمیته انضباطی و هیات تخلفات اداری
2- معرفی به شورای سازمان های وابسته
3- معرفی به دفتر بازرسی
4- معرفی به کمیته سلامت اداری، پیشگیری و مقابله با فساد استانداری
5- معرفی به مدیریت حراست
6- معرفی به شورای اداری استان و هیئت رسیدگی به تخلفات اداری و مراجع قضایی
 
بر اساس تصمیم گیری در مراجع ذیصلاح ردیف های 1 تا 6، تذکر شفاهی، کتبی، توبیخ و اخراج به فرد خاطی داده می شود.
 
زمانبندی برای ارسال موقعیت های شناسایی شده و گزارش های تخلفات شناسایی شده : دفتر بازرسی استانداری اردبیل حداکثر ظرف مدت یک ماه مشخصات افراد و موقعیت های خاطی شناسایی شده و گزارش های تخلفات شناسایی شده را به مراجع ردیفهای 1 تا 6 جهت تصمیم گیری و ابلاغ نتیجه به افراد و موقعیت های خاطی شناسایی شده خواهد فرستاد.
 
نحوه حفاظت از اطلاعات پرونده های مرتبط با تعارض منافع: هرکمیته متن با پرونده تعارض منافع گزارش های دوره ای تنظیم و به دفتر بازرسی ارسال خواهد نمود. سطح دسترسی و نحوه دسترسی به اطلاعات پرونده های تعارض منافع شامل افراد مشمول در تهیه و تکمیل پرونده خواهد بود.
منافع مالی برای اجرایی شدن شیوه نامه : منابع مالی برای اجرایی شدن شیوه نامه، از محل منبع فعالیت های ارتقای سلامت اداری و پیشگیری و مقابله با فساد  می باشد.
 
ارزیابی عملکرد دوره ای در مورد نتایج شیوه نامه: شیوه نامه تعارض منافع در استانداری اردبیل در طول سال برای اجرا، نظارت خواهد شد و هر سال یکبار گزارش ارزیابی عملکرد دوره آن تهیه خواهد شد. نتایج ارزیابی عملکرد شیوه نامه جهت بازطراحی نظام مدیریت تعارض منافع، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
 
مهم ترین دلایل برای افزایش احتمال فساد اداری و مالی مرتبط با تعارض منافع:
1- الکترونیکی نبودن کامل فرآیند ها بعلت پیچیدگی فرآیند ها
2- استفاده ننمودن از بانک های اطلاعاتی چند کاربره جهت پایش عملیات سایر کاربران آن بانک اطلاعاتی
3- استفاده ننمودن از بانک های اطلاعاتی ساده مانند اکسل و دسته بندی ننمودن اطلاعات جهت تهیه گزارش های دوره ای عملکرد در بعضی واحد ها
 
عوامل موثر در رفع تعارض منافع:
1- مهمترین دلیل در ارتقای سلامت اداری و مقابله با فساد و تعارض منافع: الکترو نیکی نمودن فرآیندها
2- استفاده از بانک های اطلاعاتی مالی و اداری جهت ذخیره نمودن، استفاده و بکارگیری اطلاعات

فرآیند تعارض منافع استانداری اردبیل

قوانین مربوط به مدیریت تعارض منافع در ایران
جدول قوانین مربوط به مدیریت تعارض منافع در ایران به شرح ذیل است::
 
ردیف عنوان قانون مواد سال تصویب موقعیت های مورد بررسی دامنه
1 قانون راجع به منع مداخله وزرا و نمایندگان مجلسین و کارکنان دولت در معاملات دولتی - 1337 سهامداری و مالکیت، خویشاوندی تمام دستگاه های اجرایی
2 قانون ممنوعیت اخذ پورسانت در معاملات خارجی - 1372 هدیه تمام دستگاه های اجرایی
3 قانون ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل - 1373 اشتغال بیرونی، سهامداری و مالکیت تمام دستگاه های اجرایی
4 قانون الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد - 1382 درب گردان، مدیریت تعارض منافع تمام دستگاه های اجرایی
5 قانون مدیریت خدمات کشوری 91،47،27،94 1386 اشتغال بیرونی، هدیه تمام دستگاه های اجرایی
6 قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی 24 1397 سهامداری و مالکیت، خویشاوندی تمام ذی نفعان مرتبط با فرآیند خصوصی سازی در وزارت اقتصاد و سایر دستگاه های اجرایی
7 قانون رسیدگی به دارایی مقامات ، مسئولان و کارگزاران جمهوری اسلامی ایران - 1394 عمومی شوراها و نهادهای حکومتی
8 قانون تجارت 241 1395 اشتغال بیرونی شرکت هایی که تمام یا بخشی از سرمایه آن متعلق به دولت است.
9 قانون شفافیت قوای سه گانه، دستگاه های اجرایی و سایر نهادها - 1403 - قوای سه گانه، دستگاه های اجرایی و سایر نهادها
10 قانون بازار اوراق بها دار 17،16،14،46،18 1384 سهامداری و مالکیت، دسترسی به اطلاعات درونی، اشتغال بیرونی،درب گردان اعضای شورا، سازمان، مدیران و شرکای موسسه حسابرسی سازمان
11 قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه های سیاسی 5 1395 ارتباطات حزبی، قومی ... دستگاه های امنیتی، نظامی و انتظامی
12 قانون نظارت بر رفتار قضات 17 1390 عمومی با تأکید بر اشتغال بیرونی و هدیه قوه قضائیه
13 آئین نامه تبادل هدایا با مقامات خارجی - 1370 دریافت هدیه تمام دستگاه های اجرایی
14 قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران 60 1402 درب گردان، اطلاعات درونی، خویشاوندی، اشتغال بیرونی، سهامداری و مالکیت، هدیه بانک مرکزی و برخی نهادهای بازرسی
 
 
منابع:
- کتاب ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی در رفع تعارض منافع، تألیف مرکز آموزش و پژو هش های سلامت اداری و مبارزه با فساد، شهریور 1404
- بخشنامه شماره 63537-15/07/1404 با موضوع شیوه نامه اجرایی شناسایی و رفع گلوگاه های فساد خیز و مدیریت موقعیت های تعارض منافع